چرا UPS با وجود برق شهر روی باتری کار می‌کند؟
عیب‌یابی تخصصی حالتی که برق شبکه سراسری وصل است اما سیستم یوپی‌اس همچنان در حالت کار روی باتری (Battery Mode) باقی مانده و به حالت نرمال سوئیچ نمی‌کند.
این اختلال ممکن است ناشی از انحراف ولتاژ یا فرکانس از پنجره پذیرش مجاز ورودی، اعوجاج هارمونیکی شدید ژنراتور، سوختن فیوزهای ورودی رکتیفایر، خرابی مدار سنسور نمونه‌گیر ولتاژ یا خطای تریستورهای یکسوساز باشد.
پارس یوپی‌اس با تحلیل دقیق پارامترهای تله‌متری ورودی، منشأ خرابی را تفکیک نموده و کارشناس تعمیر مسلط به مدارات ورودی را به محل اعزام می‌نماید.
بررسی مدار احراز صلاحیت برق شهر (Input Qualification Logic) طبق IEC 62040-3
کنترلر دیجیتال یوپی‌اس صنعتی (DSP) قبل از اتصال برق شهر به رکتیفایر و اینورتر، پارامترهای پنجره ولتاژ (Voltage Window)، فرکانس (Frequency Tolerance) و نرخ تغییر فرکانس (Slew Rate) را ارزیابی می‌کند. در صورتی که ولتاژ شبکه حتی برای چند میلی‌ثانیه از محدوده مجاز (مثلاً ۱۷۰ تا ۲۶۰ ولت) خارج شود یا هارمونیک ولتاژ THDv به بیش از ۸٪ برسد، مدار ورودی برق شهر را نامعتبر تلقی کرده و دستگاه را روی باتری نگه می‌دارد تا از انتقال نوسان مخرب به اینورتر و بارهای حساس جلوگیری شود.
ماتریس دلایل عدم پذیرش برق شهر توسط رکتیفایر یوپی‌اس
| نشانه‌های پنل و وضعیت برق شهر | منشأ عدم پذیرش در ورودی | روش اندازه‌گیری و تست پارامتر | اقدام اصلاحی و رفع نقص |
|---|---|---|---|
| ولتاژ ورودی ظاهراً وصل است اما چراغ Mains خاموش است | سوختن فیوزهای ورودی یا قطعی بریکر ورودی رکتیفایر | تست ولتاژ ترمینال ورودی دستگاه با مولتی‌متر True RMS | فوری (تعویض فیوزهای ورودی و بررسی بریکر) |
| ولتاژ شبکه در بازه مجاز نیست (کمتر از ۱۷۰V یا بالای ۲۶۰V) | انحراف ولتاژ فراتر از پنجره پذیرش ورودی یوپی‌اس | سنجش ولتاژ خط با مولتی‌متر و مقایسه با کاتالوگ | بررسی رگولاتور ترانس پست یا تنظیم پنجره پذیرش |
| سیستم در زمان کار با ژنراتور روی باتری می‌ماند | انحراف فرکانس ژنراتور بیش از ±۳Hz و نوسان گاورنر | اندازه‌گیری فرکانس با فرکانس‌متر دیجیتال کالیبره | تنظیم گاورنر دیزل‌ژنراتور یا افزایش پهنای باند فرکانس |
| ولتاژ و فرکانس عالی است اما آلارم Mains Fault فعال است | خرابی مدار سنسور نمونه‌گیر ولتاژ ورودی روی برد کنترل | بررسی خروجی ترانس‌های نمونه‌گیر ولتاژ ورودی با اسیلوسکوپ | تعمیر یا تعویض کارت حسگر ورودی (Mains Sensor PCB) |
| آلارم توالی فاز معکوس در ورودی سه‌فاز (Phase Rotation) | جابجایی ترتیب فازها (L1-L2-L3) پس از تعمیرات شبکه | سنجش توالی فاز با تستر RST متر توالی فاز | اصلاح جابجایی دو فاز ورودی در ترمینال تابلوی تغذیه |
ارزیابی قطعات مدار ورودی و رکتیفایر یوپی‌اس
| بلوک مداری | پارامتر مطلوب در حضور برق شهر | نشانه خرابی در بلوک | ابزار تست و ارزیابی |
|---|---|---|---|
| پل تریستوری/دیودی رکتیفایر | ولتاژ باس DC متقارن و شارژ پایدار باتری‌ها | اتصال کوتاه تریستور یا قطعی گیت SCR | تست دیودی با مولتی‌متر در حالت بی‌برقی |
| فیلتر ورودی EMI و وریستورها (MOV) | جذب نویز بدون کشش جریان نشتی به زمین | ترکیدگی وریستور یا دودزدگی برد فیلتر ورودی | بازرسی چشمی و سنجش مقاومت عایقی با مِگر |
| ترانس‌های نمونه‌گیر ولتاژ ورودی (PT) | سیگنال ولتاژ سینوسی خالص در خروجی ثانویه ترانس | قطع بودن خروجی نمونه‌گیر علیرغم حضور برق | اسیلوسکوپ و ولت‌متر میلی‌ولت AC |
| کنتاکتور ورودی برق شهر (Mains Contactor) | جذب محکم بوبین بدون لرزش و وزوز فرکانسی | عدم تحریک بوبین کنتاکتور یا خال‌زدگی پلاتین | سنجش ولتاژ تغذیه رله درایور و تست هدایت تیغه |
نقش تنظیمات پنجره پذیرش ژنراتور (Generator Compatibility Window)
دیزل‌ژنراتورها در تغییرات بار مصرفی دچار نوسان فرکانس (Frequency Hunting) می‌شوند. یوپی‌اس‌های صنعتی دابل‌کانورژن برای محافظت از رکتیفایر و سنکرون ماندن بای‌پاس، در فرکانس‌های فراتر از بازه مجاز (مثلاً 47Hz - 53Hz) ورودی را رد کرده و به باتری سوئیچ می‌کنند.
در این شرایط با تنظیم نرم‌افزاری پارامترهای یوپی‌اس و فعال کردن مد Generator Mode پهنای باند فرکانس وسیع‌تر شده و نرخ تغییر فرکانس (Slew Rate) تطبیق داده می‌شود.
حساسیت رکتیفایرهای IGBT به اعوجاج هارمونیکی شبکه (THDv)
در کارخانجات صنعتی با وجود کوره‌های القایی، اینورترهای متغیر فرکانس (VFD) و درایوهای توان‌بالا، اعوجاج هارمونیکی ولتاژ ورودی ممکن است از ۸٪ فراتر رود.
مدارهای کنترل حلقه قفل فاز (PLL) یوپی‌اس در شرایط هارمونیک شدید نمی‌توانند نقطه گذر از صفر ولتاژ (Zero Crossing) را به درستی تشخیص دهند و با تلقی نقص شبکه، تغذیه از باتری را ترجیح می‌دهند.
کدهای خطای ورودی برق شهر در پنل نمایشگر UPS
- MAINS-V-OUT-RANGEInput Mains Voltage Out of Range
علت ریشه‌ای: ولتاژ شبکه برق شهر کمتر از حد حداقل یا بیشتر از حد حداکثر پنجره پذیرش دستگاه است
اقدام تشخیصی: سنجش ولتاژ ورودی با مولتی‌متر و بررسی نوسانات شبکه برق بالادست
- MAINS-FREQ-DRIFTInput Frequency Slew Rate Exceeded
علت ریشه‌ای: نوسان شدید فرکانس ورودی (به ویژه حین اتصال به ژنراتور) فراتر از آستانه سنکرون
اقدام تشخیصی: سرویس گاورنر ژنراتور یا تنظیم مد پذیرش ژنراتور در تنظیمات یوپی‌اس
- RECT-SCR-OPENRectifier SCR / Diode Fault
علت ریشه‌ای: سوختن یا عدم تحریک تریستورهای یکسوساز ورودی که مانع از روشن شدن رکتیفایر می‌شود
اقدام تشخیصی: تست ماژول‌های قدرت رکتیفایر و تعویض تریستورها یا بردهای تریگر گیت
- PHASE-SEQUENCE-ERRInput Phase Sequence Reversal
علت ریشه‌ای: توالی فاز ورودی سه‌فاز معکوس شده است (RST نادرست پس از تعمیرات شبکه)
اقدام تشخیصی: جابجا کردن دو فاز از سه فاز ورودی در تابلوی توزیع جهت اصلاح توالی فاز
- اورژانسییوپی‌اس با وجود وصل بودن برق شهر در حال دشارژ باتری است و تا تخلیه کامل کمتر از ۱۰ دقیقه مانده است (اورژانسی).
- اولویت 2دستگاه به دلیل قطعی یک فاز از سه فاز ورودی زنگ هشدار ممتد می‌زند.
- اولویت 3در زمان کارکرد دیزل‌ژنراتور، یوپی‌اس دائماً بین باتری و لاین سوئیچینگ سریع می‌کند.
چک‌لیست عیب‌یابی ماندن یوپی‌اس روی باتری در حضور برق شهر
- پریز ورودی یوپی‌اس را با یک مصرف‌کننده دیگر تست کنید تا از برقراری برق مطمئن شوید.
- بریکر مینیاتوری ورودی در پشت یوپی‌اس را بررسی کنید که قطع نشده باشد.
- کابل ورودی برق شهر به یوپی‌اس را از نظر شل بودن دوشاخه یا سوکت بازرسی نمایید.
- کدهای خطا یا علامت ولتاژ ورودی نمایش داده‌شده روی صفحه LCD را ثبت کنید.
اقدامات ایمن و موارد ممنوع
- اندازه‌گیری ولتاژ ورودی با مولتی‌متر دیجیتال کالیبره در تابلوی تغذیه.
- بررسی اینکه آیا دستگاه با سوئیچ به بای‌پاس دستی برق شهر را منتقل می‌کند یا خیر.
- بررسی پایداری عقربه فرکانس‌متر تابلوی ژنراتور در بازه ۴۹ تا ۵۱ هرتز.
- دستکاری پیچ‌های ترانس ورودی یا برد کنترل در حالی که دستگاه به برق وصل است.
- تلاش برای راه‌اندازی مکرر اینورتر در شرایطی که باتری‌ها به مرحله تخلیه عمیق رسیده‌اند.
- نادیده گرفتن آلارم توالی فاز و استارت اجباری در یوپی‌اس‌های صنعتی سه‌فاز.
یادداشت ایمنی و مسئولیت
اطلاعات این صفحه برای تشخیص اولیه است و جایگزین بازدید فنی، تست ایمنی و بررسی حضوری توسط متخصص UPS نیست. باز کردن دستگاه، دستکاری بانک باتری یا کابل‌های DC بدون تخصص می‌تواند خطرناک باشد.